ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹರಿಕಾರನಿಗೆ ನಮನ

ರಾಜ್ಯದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹರಿಕಾರನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ದಿನವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕನ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

“ಉಳುವವನೇ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ” ಎಂಬ ಆಶಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದೆಯಾಗಿಸಿ, ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ತುಳಿತಕ್ಕೊಳಗಾದ ದಲಿತರು ಹಾಗೂ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆಳಕು ಮೂಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅರಸು ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಭಾರಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ‘ಕರ್ನಾಟಕ’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿ: ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ

ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹುಣಸೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 20, 1915 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತನಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅವರು, ತಮ್ಮ ದೃಢವಾದ ನಿಲುವು ಹಾಗೂ ಜನಪರ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ 1972 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಅವರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮುನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವು ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿತ್ತು. ಅರಸು ಅವರು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮುರಿದು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು, ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ದಲಿತರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಮುನ್ನೋಟವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ

ಕೃಷಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದ ಅರಸು ಅವರಿಗೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಕಷ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಕ್ರೂರತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಳವಾದ ಅರಿವಿತ್ತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಅವರ ಈ ಜನಪರ ಚಿಂತನೆಗಳೇ ಇಂದು ಅವರನ್ನು ಒಬ್ಬ ದಾರ್ಶನಿಕ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ.

ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಗೇಣಿದಾರರ ಸಬಲೀಕರಣ

ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ 1974 ರ ಕರ್ನಾಟಕ ಭೂಸುಧಾರಣಾ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆ. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಗೇಣಿದಾರರಾಗಿ, ಜಮೀನ್ದಾರರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೈತರಿಗೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ವಿಮೋಚನೆ ನೀಡಿತು.

ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಜಮೀನ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ರೈತರಿಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಕೆಳಸ್ತರದ ಜನರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿ: ‘ಉಳುವವನೇ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ’ ಆಶಯದ ಸಾಕಾರ

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿಯ ದಿನದಂದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕಾದದ್ದು ಅವರ “ಉಳುವವನೇ ಭೂಮಿಯ ಒಡೆಯ” (The tiller is the owner of the land) ಎಂಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ:

• ಭೂಮಿಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
• ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂರಹಿತ ಬಡವರಿಗೆ ಹಂಚಿತು.
• ಗೇಣಿದಾರರನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ

ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅರಸು ಅವರ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಗಳೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವು.

ಎಲ್. ಜಿ. ಹಾವನೂರು ಆಯೋಗದ ರಚನೆ

ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1972 ರಲ್ಲಿ ಎಲ್. ಜಿ. ಹಾವನೂರು (L. G. Havanur) ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಆಯೋಗ’ವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು.

1975 ರಲ್ಲಿ ಈ ಆಯೋಗ ನೀಡಿದ ವರದಿಯನ್ನು ಅರಸು ಸರ್ಕಾರವು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 32 ರಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೂಡ ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದು ಇತಿಹಾಸ.

ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ‘ಕರ್ನಾಟಕ’ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ

ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರು ಕೇವಲ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭಾಷಾಭಿಮಾನಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಭಾಷಾವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರವೂ ರಾಜ್ಯವು ‘ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ’ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಜನರ ಬಹುಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ, ಸಮಗ್ರ ಕನ್ನಡಿಗರನ್ನು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವರು ಕೈಗೊಂಡರು.

ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ರಕ್ಷಣೆ

ನವೆಂಬರ್ 1, 1973 ರಂದು ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ’ (Karnataka) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಕನ್ನಡಿಗರ ಅಸ್ಮಿತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿತು.

ಜೀತಪದ್ಧತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಡವರು, ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳು ತಲತಲಾಂತರದಿಂದ ಜಮೀನ್ದಾರರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀತದಾಳುಗಳಾಗಿ (Bonded Labour) ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಅಮಾನವೀಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬುಡಸಮೇತ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲು ಅರಸು ಅವರು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು.

ಜೀತಪದ್ಧತಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಸಾವಿರಾರು ಜೀತದಾಳುಗಳು ದಾಸ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತರಾದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ (Debt Relief) ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ ಬಡ ರೈತರನ್ನು ಲೇವಾದೇವಿದಾರರ ಶೋಷಣೆಯಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಿದರು.

ಶೋಷಿತರ ಮತ್ತು ದಲಿತರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ

ಶಿಕ್ಷಣವೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ ಅರಸು ಅವರು, ಹಿಂದುಳಿದ ಮತ್ತು ದಲಿತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಲಯಗಳನ್ನು (Hostels) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.

• ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ (Stipends) ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು.
• ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು.
• ಸಣ್ಣ ಹಿಡುವಳಿದಾರರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅನುದಾನ ಒದಗಿಸಿದರು.

ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಅವರ ಆಡಳಿತ ವೈಖರಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಅರಸು ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಕೇವಲ ಕಾಯ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕಡೆಗೆ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವಿತ್ತು. ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಲುಪುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು.

ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ‘ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ’ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಆಧುನಿಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅರಸು ಪಾತ್ರ

ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಕ್ಕೂ ಅರಸು ಅವರು ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಕಾಳಿ ನದಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು.

ದೇವರಾಜ ಅರಸು ಜಯಂತಿಯ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟ ಸಮಾನತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಲ್ಲ; ಅವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕನ್ನು ಹಸನಾಗಿಸಿದ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಅವರ দূরದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಶೋಷಿತರ ಪರವಾದ ನಿಲುವುಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿಯಲಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕೃತ ವಾರ್ತಾ ಇಲಾಖೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್

ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹರಿಕಾರರ ಕುರಿತ ಈ ವರದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆಗಳೇನು? ಕಾಮೆಂಟ್ ಮಾಡಿ ತಿಳಿಸಿ.